Wina w rozwodzie – przykłady
Wina w rozwodzie – ogólny zasady
W polskim prawie rodzinnym kwestia winy w rozpadzie małżeństwa wciąż pozostaje jednym z najbardziej drażliwych i najczęściej dyskutowanych tematów. Rozwód z orzeczeniem o winie czy bez orzekania winy? To nie tylko techniczna różnica proceduralna. To wybór, który może mieć realne konsekwencje majątkowe, alimentacyjne, a niekiedy także emocjonalne – zarówno dla byłych małżonków, jak i dla ich dzieci.
Zanim przejdziemy do omówienia zagadnienia „wina w rozwodzie- przykłady” kilka istotnych informacji ogólnych. Sąd orzeka o winie tylko na wniosek jednej ze stron. Jeśli żadne z małżonków nie domaga się ustalenia winy, sąd ogranicza się wyłącznie do stwierdzenia trwałego i zupełnego rozkładu pożycia i orzeka rozwód bez wskazywania winnego.
Możliwe warianty orzeczeń o winie
Polskie prawo przewiduje kilka możliwości:
- rozwód bez orzekania o winie,
- rozwód z wyłącznej winy jednego z małżonków,
- rozwód z winy obu stron,
- (rzadko) orzeczenie, że żadna ze stron nie ponosi winy.
Sąd nie dokonuje gradacji winy. Nie ma znaczenia, czy jeden małżonek ponosi odpowiedzialność w większym stopniu, a drugi w mniejszym. Nawet przy znacznej dysproporcji, sąd orzeknie rozwód z winy obu stron. Wyłączna wina jednego z małżonków może zostać stwierdzona wyłącznie wtedy, gdy zachowanie drugiej strony w żaden sposób nie przyczyniło się do rozkładu pożycia.
Wina w rozwodzie – przykłady
Katalog zachowań, które mogą prowadzić do uznania małżonka za winnego, jest otwarty. Do najczęstszych należą:
1. zdrada małżeńska;
2. alkoholizm i inne uzależnienia;
Uzależnienie od alkoholu, stanowi obok zdrady małżeńskiej bardzo częstą przyczynę rozpadu małżeństwa. Podkreślenia wymaga, że alkoholizm sam sobie nie musi być uznany za zawinioną przyczynę rozkładu więzi małżeńskich. Istotniejsze są (i to one tak naprawdę decydują o możliwości przypisania winy) różnorakie skutki wynikające z uzależnienia. Alkoholizm bowiem bardzo często prowadzi do zaniedbywania rodziny na różnych płaszczyznach – emocjonalnej, finansowej. Jeżeli skutkiem uzależnienia jest agresja wobec współmałżonka, demoralizacja małoletnich dzieci, konflikty z prawem znacząco rośnie ryzyko uznania osoby uzależnionej za wyłącznie winnej rozpadowi małżeństwa. Powyższe uwagi odnoszą się również do innego rodzaju uzależnień.
Przykład z praktyki:
W pozwie o rozwód żona domagała się uznania jej męża za wyłącznie winnego rozpadu małżeństwa. Swoje żądanie uzasadniała alkoholizmem męża, argumentując, że mąż zaniedbuje obowiązki wobec rodziny. Tymczasem w odpowiedzi na pozew mąż wskazał, że alkohol spożywa okazjonalnie, pracuje, opiekuje się dziećmi. Nadto wskazał, że wielokrotnie alkohol spożywał wspólnie z żoną. Sąd uznał, że do rozpadu małżeństwa doszło z winy obu stron.
3. przemoc fizyczna lub psychiczna;
Jedną z częstszych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego jest agresja wobec współmałżonka i rodziny. Do zawinionego rozkładu pożycia w wyniku stosowania przemocy w małżeństwie może dojść nie tylko w przypadku agresji fizycznej; przemocą jest również dręczenie psychiczne, wykorzystywanie seksualne i ekonomiczne. Sprawca przemocy, często wykorzystując swoją przewagę nad współmałżonkiem, próbuje go zdominować, zastraszyć, poniżyć i wymusić na nim określone zachowania.
Orzecznictwo:
„W ocenie Sądu, wyłącznie winnym w rozkładzie pożycia małżeńskiego jest powód T. R.. Za niedopuszczane i moralnie naganne należy uznać zachowania powoda przejawiające się na stosowaniu przemocy wobec pozwanej. Na kanwie postępowania dowodowego ustalono, że do incydentów agresywnego zachowania powoda w stosunku do małżonki dochodziło kilkukrotnie, jednakże decydujące w tym zakresie było zdarzenie, mające miejsce na weselu córki pozwanej z pierwszego małżeństwa. Powód w napadzie agresji, nie bacząc na obecność 8-letniego syna dotkliwie pobił pozwaną, po czym powrócił do zabawy weselnej, nie dając po sobie poznać, co się wydarzyło. Wydarzenie to wpłynęło destruktywnie przede wszystkim na związek małżeński stron, ale nie należy tracić z pola widzenia także skutków jakie miało dla małoletniego syna – K.. Syn stron do dnia dzisiejszego pozostaje pod opieką psychologa. Wydarzenie to zmieniło sposób w jaki postrzegał ojca.
Powód zarzucał pozwanej, że mimo jego przeprosin ta nigdy mu nie wybaczyła. Zdaniem Sądu nie można mieć do pozwanej jakichkolwiek pretensji, że nie udało jej się przezwyciężyć lęku przed powodem, przepracować emocji związanych z pobiciem i w efekcie szczerze wybaczyć powodowi. (por. wyrok SO w Warszawie, z dnia 26.02.2026, sygn.akt: XXV C 3067/18)
4. porzucenie współmałżonka lub rodziny;
Orzecznictwo:
„Nieusprawiedliwiony poważnymi względami wyjazd jednego z małżonków do innej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu nie tylko nie pociąga za sobą obowiązku wyjazdu drugiego małżonka, ale może być uznany za zawinione jego opuszczenie; taką nieusprawiedliwioną zmianą miejsca zamieszkania, posiadającą znamiona zawinionego opuszczenia drugiego małżonka, może być wyjazd męża wywołany chęcią założenia prywatnego przedsiębiorstwa handlowego i osiągania w ten sposób większych dochodów”
5. niewywiązywanie się z obowiązków wobec rodziny i dzieci;
6. trwałe zaniedbywanie więzi emocjonalnej i rodzinnych;
7. niewłaściwe zachowanie się wobec rodziców drugiego małżonka.
Przykładowo zachowanie wobec matki drugiego małżonka, przejawiające się w znieważeniu i biciu jej, a tym bardziej w nastawaniu na jej życie, może stanowić przyczynę trwałego rozkładu pożycia stron, zawinioną przez stronę dopuszczającą się takiego zachowania (orz. SN z 13.9.1950 r., C 335/50, NP 1951, Nr 11, s. 46);
8. popełnienie przestępstwa, zwłaszcza gdy pokrzywdzony przestępstwem zostaje drugi współmałżonek, jego rodzina lub wspólne dzieci;
9. rażąco nieadekwatna reakcja na zachowanie drugiego małżonka.
Przykładowo przemoc fizyczna lub psychiczna wobec współmałżonka jako reakcja na wiadomość o tym, że drugi małżonek dopuścił się zdrady może być uznana za zawinioną przyczynę rozpadu małżeństwa;
Orzecznictwo:
„Naganna reakcja małżonka na nieodpowiednie zachowanie się drugiego małżonka jest niedopuszczalna i może prowadzić do uznania współwiny w rozkładzie pożycia. Za taką niewłaściwą reakcję należy uznać np. urządzanie gorszących awantur, bicie współmałżonka, obrzucanie go wulgarnymi zniewagami. Wyr. SN z 28.3.2003 r., IV CKN 1957/00, Legalis”H. Haak, A. Haak-Trzuskawska, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz [w:] Rozwód i separacja. Komentarz do art. 55–616 KRO oraz związanych z nimi regulacji KPC
10. brak tolerancji wobec poglądów religijnych, politycznych czy społecznych współmałżonka połączony z ośmieszaniem lub poniżaniem małżonka z uwagi na jego poglądy.
11. odmowa współżycia lub uzależnianie współżycia od dokonania innych czynności.
Przykładowo uzależniania współżycia z małżonkiem od dokonania przez tego małżonka określonych rozporządzeń majątkiem.
Chcesz dowiedzieć się jak się obronić przed orzeczeniem TWOJEJ winy w sprawie rozwodowej ? Po więcej informacji zapraszam do kontaktu z Kancelarią.