Udział w spółce cywilnej, a podział majątku wspólnego

Czy udział w spółce cywilnej wchodzi do majątku wspólnego małżonków i podlega
podziałowi przy rozwodzie?

Czy udział w spółce cywilnej wchodzi do majątku wspólnego małżonków i podlega
podziałowi przy rozwodzie? To jedno z częściej pojawiających się pytań w praktyce
prawniczej, zwłaszcza w sprawach o podział majątku po ustaniu wspólności
majątkowej. Wątpliwości budzi zarówno charakter prawny udziału w spółce cywilnej,
jak i sposób jego uwzględnienia w postępowaniu o podział majątku wspólnego. W
praktyce problem ten pojawia się szczególnie wtedy, gdy działalność gospodarcza
była prowadzona w formie spółki cywilnej przez jednego z małżonków w czasie
trwania małżeństwa.

Udział w spółce cywilnej, na mocy art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
zaliczany jest do majątku osobistego małżonka.

Udział w spółce cywilnej, na mocy art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
zaliczany jest do majątku osobistego małżonka jako „prawa majątkowe wynikające ze
wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom”. Oznacza to, że prawa
wspólnika w spółce cywilnej – wynikające z samego faktu bycia wspólnikiem – nie
wchodzą do majątku wspólnego małżonków, nawet jeśli spółka została założona w
trakcie trwania małżeństwa. Charakter wspólności łącznej, który jest właściwy dla
spółki cywilnej, powoduje bowiem, że majątek spółki stanowi wspólny majątek
wszystkich wspólników i nie może być traktowany jako udział jednego z nich w
sensie ułamkowym

Udział w spółce cywilnej przy podziale majątku wspólnego w praktyce.

W praktyce oznacza to, że przy podziale majątku wspólnego po ustaniu wspólności
majątkowej małżeńskiej małżonek, który nie jest wspólnikiem spółki cywilnej, nie
może domagać się podziału majątku tej spółki ani przyznania mu określonej części
jej składników majątkowych. Majątek spółki pozostaje bowiem poza zakresem
postępowania o podział majątku wspólnego, a sam status wspólnika – wraz z
prawami i obowiązkami wynikającymi z umowy spółki – przysługuje wyłącznie temu
małżonkowi, który jest stroną stosunku spółki.
prawa nie jest jednak aż tak prosta. W praktyce bowiem często dochodzi do sytuacji,
w której małżonek będący wspólnikiem spółki cywilnej wnosi do niej wkład
pochodzący z majątku wspólnego małżonków. W takiej sytuacji powstaje
konieczność odpowiedniego rozliczenia pomiędzy majątkiem wspólnym a majątkiem
osobistym małżonka będącego wspólnikiem spółki.

Udział w spółce cywilnej w orzecznictwie.

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że wniesienie do spółki cywilnej wkładu
pochodzącego z majątku wspólnego należy traktować jako nakład z majątku
wspólnego na majątek osobisty jednego z małżonków. Wynika to z faktu, że samo
uczestnictwo w spółce cywilnej oraz prawa z niego wynikające należą – zgodnie z
przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – do majątku osobistego wspólnika.
Oznacza to, że środki pochodzące z majątku wspólnego zostały wykorzystane na
powiększenie majątku osobistego jednego z małżonków, co w konsekwencji rodzi
konieczność ich rozliczenia przy podziale majątku wspólnego.
Nakład taki podlega zatem rozliczeniu w toku postępowania o podział majątku
wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Ustalenie jego wartości
nie polega jednak na prostym określeniu wartości majątku spółki czy przypisaniu
drugiemu małżonkowi części jej składników. Punktem odniesienia powinna być wartość tzw. fikcyjnego udziału, jaki przysługiwałby
małżonkowi będącemu wspólnikiem spółki cywilnej, gdyby w chwili ustania
wspólności majątkowej wystąpił ze spółki.

Chodzi o ustalenie wartości rozliczenia, jakie nastąpiłoby pomiędzy
wspólnikiem a spółką oraz pozostałymi wspólnikami. Tak ustalona wartość stanowi podstawę do
rozliczeń pomiędzy małżonkami w ramach podziału majątku wspólnego. Dzięki temu
możliwe jest uwzględnienie ekonomicznego znaczenia wkładu wniesionego do spółki
z majątku wspólnego. Pomimo, że sam udział w spółce cywilnej pozostaje składnikiem
majątku osobistego małżonka będącego wspólnikiem.