Reforma prawa rodzinnego – opieka naprzemienna automatycznie po rozwodzie?

Reforma prawa rodzinnego – opieka naprzemienna automatycznie po
rozwodzie?

Projekt reformy prawa rodzinnego planowany na 2026 r. wprowadza jedną z
najistotniejszych zmian ostatnich lat. Zakłada on, że piecza współdzielona –
określana także jako opieka naprzemienna – stanie się podstawowym punktem
wyjścia przy rozstaniu rodziców dziecka. W nowym podejściu oboje rodzice mają co
do zasady zachować pełnię praw rodzicielskich, a sąd będzie zobowiązany do
indywidualnej oceny każdej sprawy z uwzględnieniem jej okoliczności.

Czym jest opieka naprzemienna?

Zgodnie z projektowanymi regulacjami piecza współdzielona to model, w którym:

• oboje rodzice zachowują pełnię władzy rodzicielskiej,
• dziecko przebywa naprzemiennie u każdego z nich,
•  harmonogram opieki ma charakter powtarzalny, ale nie musi oznaczać
  równego podziału czasu.

Cel projektu

Choć taki model funkcjonował już wcześniej w praktyce orzeczniczej, brakowało jego
jednoznacznego uregulowania w przepisach. Projektowana zmiana ma charakter
systemowy – ustawodawca odchodzi od nieprecyzyjnego pojęcia „opieki
naprzemiennej” i wprowadza do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego spójną,
normatywną konstrukcję pieczy współdzielonej. Powinno to przyczynić się do
większej jednolitości orzecznictwa oraz przewidywalności rozstrzygnięć.

Kiedy opieka naprzemienna ?

Projekt zakłada, że sąd – kierując się nadrzędną zasadą dobra dziecka – w pierwszej
kolejności będzie rozważał powierzenie rodzicom sprawowania pieczy w modelu
współdzielonym. Nie oznacza to jednak automatyzmu. W sytuacjach, w których
przemawia za tym dobro dziecka, sąd nadal będzie mógł powierzyć wykonywanie
władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę drugiego do ściśle
określonych praw i obowiązków wobec dziecka. Kluczowe znaczenie będzie więc
miała zdolność rodziców do współpracy oraz realne warunki zapewnienia dziecku
stabilnego środowiska wychowawczego.

Warto również podkreślić, że proponowane zmiany wpisują się w szerszy trend
wzmacniania roli obojga rodziców w życiu dziecka po rozstaniu. Celem reformy jest
nie tylko formalne uregulowanie pieczy współdzielonej, ale także promowanie
modelu, w którym dziecko utrzymuje realną, codzienną relację z każdym z rodziców.
Innymi elementami projektu ustawy mają być: zwolnienie sądu z obowiązku
orzekania o kontaktach z dzieckiem w przypadku nieobecności rodzica lub
nieznanego miejsca jego pobytu, wyłączenie orzekania o kontaktach i alimentach,
gdy dziecko przebywa w pieczy zastępczej, a także umożliwienie prowadzenia
odrębnych spraw o alimenty i kontakty w trakcie postępowania rozwodowego oraz
rezygnacja z obowiązku ich przekazywania do sprawy rozwodowej.
Zgodnie z zapowiedziami projekt ma być gotowy w trzecim kwartale 2026 roku.